Wcześniejsza spłata kredytu gotówkowego – jak odzyskać część kosztów?

Masz kredyt gotówkowy, a w budżecie pojawiła się nadwyżka – premia, zwrot podatku, sprzedaż samochodu? Wcześniejsza spłata to jeden z najprostszych sposobów, by zapłacić bankowi mniej. Warto jednak wiedzieć, jakie koszty bank musi rozliczyć i jak sprawdzić, czy zrobił to prawidłowo.

Masz prawo spłacić kredyt w każdej chwili

Ustawa o kredycie konsumenckim (art. 48) daje Ci prawo do spłaty całości lub części kredytu w każdym czasie przed terminem z umowy. Nie musisz podawać powodu. Dotyczy to kredytów i pożyczek konsumenckich – zarówno bankowych kredytów gotówkowych, jak i pożyczek z firm pożyczkowych.

Uwaga: przepisy o kredycie konsumenckim są obecnie przygotowywane do zmian w związku z unijną dyrektywą (tzw. CCD2). Poniżej opisujemy zasady obowiązujące w chwili publikacji artykułu – przed spłatą warto zajrzeć do aktualnego tekstu ustawy lub na stronę Rzecznika Finansowego.

Jakie koszty bank musi obniżyć?

Najważniejszy jest art. 49 ustawy. W razie spłaty przed terminem całkowity koszt kredytu obniża się o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono umowę – nawet jeśli zapłaciłeś je wcześniej. W praktyce oznacza to, że:

• odsetki płacisz tylko za okres, w którym faktycznie korzystałeś z pieniędzy,
• prowizja i inne opłaty pobrane z góry powinny zostać proporcjonalnie zwrócone za niewykorzystany okres,
• tak samo rozlicza się inne koszty wliczone w całkowity koszt kredytu, np. opłaty za usługi dodatkowe, jeśli umowa je przewidywała.

Taką interpretację potwierdził w 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości UE (sprawa Lexitor), a następnie Sąd Najwyższy. Banki i firmy pożyczkowe rozliczają dziś zwykle koszty proporcjonalnie do czasu, o który skrócono umowę.

Prosty przykład liczenia

Przyjmijmy kredyt na 48 miesięcy z prowizją pobraną z góry, spłacony w całości po 12 miesiącach. Umowa skróciła się o 36 z 48 miesięcy, czyli o trzy czwarte. Przy rozliczeniu proporcjonalnym zwrotowi podlegają trzy czwarte prowizji. Ten sam sposób liczenia możesz zastosować do swojej umowy – potrzebujesz tylko kwoty prowizji, okresu kredytowania i daty spłaty.

Kiedy bank może pobrać opłatę za wcześniejszą spłatę?

Bank może zażądać rekompensaty (art. 50 ustawy) tylko wtedy, gdy w okresie, w którym spłacasz kredyt, oprocentowanie było stałe. Nawet wtedy opłata jest ograniczona:

• nie może przekroczyć 1% spłacanej kwoty, jeśli do końca umowy zostało więcej niż rok,
• nie może przekroczyć 0,5% spłacanej kwoty, jeśli do końca umowy został rok lub mniej,
• w żadnym wypadku nie może być wyższa niż odsetki, które zapłaciłbyś od dnia spłaty do końca umowy.

Jeśli oprocentowanie Twojego kredytu jest zmienne, bank co do zasady nie może pobrać takiej opłaty. Szczegóły znajdziesz w umowie, w części o wcześniejszej spłacie.

Ubezpieczenie kredytu

Jeśli do kredytu kupiłeś ubezpieczenie opłacone z góry za cały okres, po wcześniejszej spłacie ochrona zwykle się kończy, a Tobie należy się zwrot składki za niewykorzystany okres. Część banków rozlicza to automatycznie, w innych trzeba złożyć wniosek. Sprawdź warunki ubezpieczenia i potwierdź z bankiem, jak przebiega zwrot.

Jak spłacić kredyt przed terminem – krok po kroku

1. Zapytaj bank o kwotę do spłaty na konkretny dzień. Odsetki naliczają się codziennie, więc kwota zależy od daty przelewu. Zwykle zrobisz to w aplikacji, na infolinii lub w oddziale.
2. Sprawdź, czy bank wymaga dyspozycji wcześniejszej spłaty. Niektóre banki proszą o złożenie wniosku przed wpłatą, inne rozliczają nadpłatę automatycznie.
3. Wpłać pieniądze na rachunek kredytu lub konto wskazane przez bank.
4. Poproś o rozliczenie i zaświadczenie o spłacie. Sprawdź, czy bank uwzględnił zwrot części prowizji i innych kosztów.
5. Zadbaj o ubezpieczenie – upewnij się, że zwrot składki został zlecony.
6. Sprawdź raport BIK po kilku tygodniach – kredyt powinien mieć status zamkniętego. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku Raport BIK.

Spłata całości czy części?

Spłata częściowa także obniża koszty. Po nadpłacie bank – w zależności od umowy – zmniejszy wysokość raty albo skróci okres kredytowania. Skrócenie okresu zwykle oznacza mniejszy łączny koszt odsetek, a obniżenie raty – większy luz w miesięcznym budżecie. Wybierz wariant, który pasuje do Twojej sytuacji, i zostaw sobie zapas na nieprzewidziane wydatki – nie warto przeznaczać na nadpłatę całej poduszki finansowej.

Gdy bank źle rozliczy spłatę

Jeśli uważasz, że bank nie zwrócił należnej części kosztów:

• złóż reklamację w banku i poproś o szczegółowe wyliczenie,
• jeśli odpowiedź Cię nie satysfakcjonuje, możesz zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego lub miejskiego bądź powiatowego rzecznika konsumentów.

Wcześniejsza spłata a konsolidacja

Kredyt konsolidacyjny polega na tym, że nowy bank spłaca Twoje dotychczasowe zobowiązania. Dla każdego ze spłacanych kredytów jest to wcześniejsza spłata, więc obowiązują opisane wyżej zasady rozliczenia kosztów. Więcej w poradniku Konsolidacja kredytów krok po kroku, a aktualne oferty – w zestawieniu kredytów konsolidacyjnych.

Podsumowanie

Wcześniejsza spłata kredytu gotówkowego to Twoje ustawowe prawo. Płacisz odsetki tylko za faktyczny czas korzystania z pieniędzy, a prowizja i inne koszty pobrane z góry powinny zostać proporcjonalnie zwrócone. Opłatę za wcześniejszą spłatę bank może pobrać tylko przy stałym oprocentowaniu i w ustawowych granicach. Jeśli dopiero wybierasz kredyt, sprawdź w umowie zasady wcześniejszej spłaty i porównaj oferty w zestawieniu kredytów gotówkowych – pomoże w tym też poradnik Co to jest RRSO.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Przepisy i oferty mogą się zmieniać – zawsze sprawdzaj aktualne dokumenty u dostawcy i w źródłach urzędowych.